Вопросительные слова
Soru kelimeleri
Bu derste ne öğreneceksiniz?
Öğrenci кто/что/где/куда/когда/как soru kelimelerini doğru anlamla tanır; verilen kısa bir cevaba uygun soru kelimesini seçer ve basit soru cümlesi kurar.
Soru kelimeleri nedir?
Bir şeyi öğrenmek için soru sorarız. Rusçada soruyu açan küçük kelimelere «soru kelimeleri» denir. Bu derste en sık kullanılan altı tanesini öğreniyoruz. Her biri FARKLI bir bilgi sorar:
• «кто» = kim (bir kişi/canlı sorulur)
• «что» = ne (bir nesne/şey sorulur)
• «где» = nerede (bir yer sorulur)
• «куда» = nereye (bir yön/gidilen yer sorulur)
• «когда» = ne zaman (bir zaman sorulur)
• «как» = nasıl (bir biçim/durum sorulur)
Soru kelimesi çoğu zaman cümlenin BAŞINDA durur: «Кто это?» (Bu kim?), «Где Анна?» (Anna nerede?).
«кто» mı «что» mu? — kim / ne
İlk ayrım canlı–cansız ayrımıdır (bunu «Canlı/Cansız» dersinden hatırlıyoruz):
• Bir KİŞİ veya canlı sorulacaksa → «кто» (kim)
• Bir NESNE veya şey sorulacaksa → «что» (ne)
• «Кто это?» — Bu kim? → «Это Анна.» (Bu Anna.)
• «Что это?» — Bu ne? → «Это книга.» (Bu kitap.)
Cevap bir insansa soru «кто», cevap bir eşyaysa soru «что» olur. Türkçede «kim» ve «ne» nasıl ayrılıyorsa Rusçada da öyle ayrılır.
«где» mi «куда» mı? — nerede / nereye
Bu, Türkçe konuşanların en çok karıştırdığı ayrımdır. İki kelime de yerle ilgilidir, ama biri DURAĞAN yeri, öteki YÖNÜ sorar:
• «где» = nerede → bir şey/kişi NEREDE duruyor (hareket yok)
• «куда» = nereye → biri NEREYE gidiyor (hareket var)
• «Где Антон?» — Anton nerede? → «Антон дома.» (Anton evde.)
• «Куда ты идёшь?» — Sen nereye gidiyorsunuz? → «Я иду домой.» (Eve gidiyorum.)
İpucu: cevapta «gitmek» (идти) gibi bir hareket varsa soru «куда»dır. Bir yerde DURMAK/OLMAK varsa soru «где»dir. Tıpkı Türkçedeki «nerede/nereye» gibi.
«когда» mı «как» mı? — ne zaman / nasıl
Son iki kelime zamanı ve biçimi sorar:
• «когда» = ne zaman → bir şeyin zamanını sorar
• «как» = nasıl → bir şeyin biçimini/durumunu sorar
• «Когда ты работаешь?» — Ne zaman çalışıyorsunuz? → «Утром.» (Sabah.)
• «Как дела?» — İşler nasıl? → «Хорошо.» (İyi.)
Cevap bir zaman (утром = sabah, вечером = akşam, сейчас = şimdi) ise soru «когда»dır. Cevap bir durum/biçim (хорошо = iyi, плохо = kötü, быстро = hızlı) ise soru «как»tır.
Soru ve kısa cevap birlikte
Her soru kelimesi belli bir cevabı çağırır. Cevaba bakıp soruyu bulmak en kolay yoldur:
• «Кто это?» — «Это мама.» (kişi → кто)
• «Что это?» — «Это стол.» (nesne → что)
• «Где книга?» — «Книга тут.» (durağan yer → где)
• «Куда ты идёшь?» — «В школу.» (yön → куда)
• «Когда урок?» — «Сейчас.» (zaman → когда)
• «Как дела?» — «Нормально.» (biçim → как)
Gördüğünüz gibi: önce cevabın NE tür bilgi olduğuna bakın (kişi mi, eşya mı, yer mi, yön mü, zaman mı, biçim mi), sonra ona uyan soru kelimesini seçin.
Sık yapılan hatalar
1) «где» ile «куда»yı karıştırmak. Durağan yer için «где» (nerede), gidilen yön için «куда» (nereye). «Куда ты дома?» (✗) yanlıştır; doğru: «Где ты?» / «Куда ты идёшь?»
2) Kişi için «что», nesne için «кто» kullanmak. İnsan → «кто», eşya → «что». «Что это? — Это Анна» (✗); Anna bir kişi, doğru soru «Кто это?»
3) «когда» (ne zaman) ile «где» (nerede) görünüşte benzer; karıştırma. Zaman için «когда», yer için «где».
4) Soru kelimesini cümlenin sonuna atmak. Rusçada soru kelimesi genellikle BAŞTA durur: «Где Иван?» (✓), «Иван где?» günlük konuşmada duyulsa da derste başta kullanın.
Doğru soru kelimesini nasıl seçerim?
Cevaba bakın ve kendinize sorun: «Bu cevap ne tür bir bilgi?»
• Bir kişi mi? → «кто» (kim)
• Bir nesne mi? → «что» (ne)
• Durağan bir yer mi (evde, parkta)? → «где» (nerede)
• Gidilen bir yön mü (eve, okula)? → «куда» (nereye)
• Bir zaman mı (sabah, şimdi)? → «когда» (ne zaman)
• Bir biçim/durum mu (iyi, hızlı)? → «как» (nasıl)
Bu altı kutuyu aklında tut; her cevap bunlardan birine düşer.
Özet
• Soru kelimeleri soruyu açar ve hep farklı bir bilgi ister.
• «кто» = kim (kişi), «что» = ne (nesne).
• «где» = nerede (durağan yer), «куда» = nereye (yön/hareket).
• «когда» = ne zaman (zaman), «как» = nasıl (biçim/durum).
• Doğru soruyu bulmak için CEVABIN türüne bakın.
• Soru kelimesi genellikle cümlenin başında durur: «Где Анна?»