Сложное предложение и/а/то
A1 düzeyinde basit bağlı cümle
Bu derste ne öğreneceksiniz?
Öğrenci, iki basit cümleyi «и» (ve — aynı yönde ekleme) ve «а» (ise/oysa — yumuşak karşıtlık) bağlaçlarıyla doğru biçimde birleştirebilir; bağlam aynı yönde mi yoksa karşılaştırma mı olduğunu ayırt ederek doğru bağlacı seçer ve «это» (bu) / «то» (o) işaret sözcüklerini karşıtlıkta kullanır.
Bağlı cümle nedir?
İki küçük cümleyi tek bir cümlede birleştirebiliriz. Rusçada en çok kullanılan iki bağlaç vardır: «и» ve «а». İkisi de iki cümlenin arasına girer ve onları bağlar. Bağlaçtan önce çoğu zaman virgül (,) konur.
• «и» = ve (ekleme: ikisi de aynı yönde)
• «а» = ise / oysa (karşılaştırma: biri böyle, öteki öyle)
Bu derste iki cümleyi и ve а ile nasıl bağlayacağını öğreneceksiniz.
«и» = ve (aynı yön)
İki cümle aynı yönde gidiyorsa, biri ötekini tamamlıyorsa «и» kullanılır. «и» iki şeyi birbirine EKLER.
Yapı: [1. cümle], и [2. cümle].
• «Анна читает, и Иван читает.» — Anna okuyor, ve İvan da okuyor.
• «Я работаю, и она работает.» — Ben çalışıyorum, ve o da çalışıyor.
Burada iki kişi de AYNI şeyi yapıyor; «и» bunları yan yana ekler.
«а» = ise / oysa (yumuşak karşıtlık)
İki cümle karşılaştırılıyorsa — biri böyle, öteki öyleyse — «а» kullanılır. «а» Türkçedeki «ise / oysa»ya yakındır. DİKKAT: «а» güçlü bir «ama» değildir; yalnız iki şeyi karşı karşıya koyar.
Yapı: [1. cümle], а [2. cümle].
• «Это мой стол, а это твой стол.» — Bu benim masam, bu ise senin masan.
• «Тут банк, а там клуб.» — Burada banka, orada ise kulüp.
• «Я читаю, а она пишет.» — Ben okuyorum, o ise yazıyor.
Görüyorsunuz: iki taraf farklı; «а» bu farkı gösterir.
«это» (bu) ve «то» (o) ile karşılaştırma
Karşılaştırmada yakın için «это» (bu), uzak için «то» (o / şu) kullanılır. İkisi «а» ile güzel eşleşir:
• «Это книга, а то журнал.» — Bu kitap, o ise dergi.
• «Это мой дом, а то её дом.» — Bu benim evim, o ise onun evi.
Üç bağlama da bir arada bakın:
• и (ekleme): «Я читаю, и он читает.»
• а (karşıtlık): «Я читаю, а он работает.»
• это / то (işaret): «Это сок, а то молоко.»
Sık yapılan hatalar
1) «а»yı güçlü «ama» sanmak. «а» yumuşak bir karşılaştırmadır (ise/oysa). İki tarafı sadece yan yana koyar, çatışma anlatmaz.
2) Karşılaştırmada «и» kullanmak. İki taraf FARKLI ise «и» değil «а» gerekir. «Это мой стол, и это твой стол» (✗) → «Это мой стол, а это твой стол» (✓).
3) Bağlaçtan önce virgülü unutmak. «Это банк а это клуб» (✗) → «Это банк, а это клуб» (✓). «а» her zaman virgülden sonra gelir.
4) Türkçe «ve»yi her yere koymak. Aynı yön → «и», karşılaştırma → «а».
Hangi bağlaç? Nasıl seçilir?
Kendinize tek soru sorun: «İki cümle aynı yönde mi, yoksa karşılaştırma mı?»
• İkisi de aynı şeyi söylüyor / ekliyor → «и» (ve)
• Biri böyle, öteki öyle (farklı) → «а» (ise)
Küçük ipucu: cümlede «bu… o…», «burada… orada…», «ben… o ise…» gibi bir karşılaştırma varsa neredeyse her zaman «а» kullanılır.
Özet
• İki cümleyi birleştirmek için en sık «и» ve «а» kullanılır.
• «и» = ve → aynı yön, ekleme.
• «а» = ise / oysa → yumuşak karşıtlık, karşılaştırma.
• «это» = bu, «то» = o / şu; karşıtlıkta «это… а то…» kullanılır.
• Bağlaçtan önce (özellikle «а» önünde) virgül konur.