Одушевлённые / неодушевлённые

Canlı / cansız isimler

Bu derste ne öğreneceksiniz?

Öğrenci canlı (одушевлённые: insan ve hayvan, soru «кто») ile cansız (неодушевлённые: nesne ve bitki, soru «что») isimleri ayırt eder ve doğru soru kelimesini seçer.

Açıkken Rusça kelimenin üzerine gelin, Türkçesi görünsün.
Giriş

Canlı mı, cansız mı?

Rusçada isimler iki büyük gruba ayrılır: canlı (одушевлённые) ve cansız (неодушевлённые). Bu ayrım, ismin neyi gösterdiğine bağlıdır.

Canlı isimler bir kişiyi ya da hayvanı gösterir ve «кто?» (kim?) sorusuna cevap olur: студент, мама, кот. Cansız isimler nesneleri ve bitkileri gösterir ve «что?» (ne?) sorusuna cevap olur: книга, стол, дерево.

Кто это? — Это студент. Kim bu? — Bu bir öğrenci. студент canlı → кто.
Что это? — Это книга. Ne bu? — Bu bir kitap. книга cansız → что.
Kural

Canlı isimler (одушевлённые) → кто

Canlı isimler insanları ve hayvanları gösterir. Soruları «кто?»dur.

• İnsanlar: студент, мама, папа, врач, брат, друг, учитель
• Hayvanlar: кот, собака, кошка

Bir ismin canlı olup olmadığını anlamak için kendinize sorun: «Bu bir kişi ya da hayvan mı?» Cevap evetse isim canlıdır ve «кто» ile sorulur.

Кто это? — Это врач. Kim bu? — Bu bir doktor. врач insan → canlı.
Кто это? — Это кот. Kim bu? — Bu bir kedi. кот hayvan → canlı.
Кто это? — Это мама. Kim bu? — Bu anne. мама insan → canlı.
Kural

Cansız isimler (неодушевлённые) → что

Cansız isimler nesneleri, yerleri ve bitkileri gösterir. Soruları «что?»dur.

• Nesneler: книга, стол, окно, телефон, машина, ручка
• Yerler: дом, парк, музей, город
• Bitkiler: дерево, цветок

Önemli: Rusçada bitkiler (ağaç, çiçek) CANSIZ sayılır; «что» ile sorulur. Türkçede «canlı» saysak da Rusça dilbilgisinde дерево ve цветок «неодушевлённый»dir.

Что это? — Это стол. Ne bu? — Bu bir masa. стол nesne → cansız.
Что это? — Это дерево. Ne bu? — Bu bir ağaç. дерево bitki → Rusçada cansız.
Что это? — Это музей. Ne bu? — Bu bir müze. музей yer → cansız.
Kural

«кто» ve «что» soru kelimeleri

Bir nesneyi ya da kişiyi sorarken iki soru kelimesinden birini seçersiniz:

• кто = kim (canlı için)
• что = ne (cansız için)

Cevap canlı bir isimse soru «Кто это?», cansız bir isimse «Что это?» olur. Bu derste isimler yalın hâldedir; hâl çekimi (örneğin akuzatif) bu konunun dışındadır.

Кто там? — Там брат. Orada kim var? — Orada kardeş var. брат canlı → кто.
Что там? — Там окно. Orada ne var? — Orada pencere var. окно cansız → что.
Кто это? — Это собака. Kim bu? — Bu bir köpek. собака hayvan → кто.
Örnek

Kısa cümlelerde sınıflandırma

A1 düzeyinde canlı/cansız ayrımı çoğunlukla «Кто это?» ve «Что это?» kısa sorularıyla görülür. Önce ismin bir kişi/hayvan mı yoksa nesne/yer/bitki mi olduğuna bakın, sonra soru kelimesini seçin.

Это студент. Кто это? — Студент. Bu bir öğrenci. Kim bu? — Öğrenci. İnsan → кто.
Это телефон. Что это? — Телефон. Bu bir telefon. Ne bu? — Telefon. Nesne → что.
Это кошка. Кто это? — Кошка. Bu bir kedi. Kim bu? — Kedi. Hayvan → кто.
Sık Hata

En sık iki hata

Hatalar çoğu zaman bitkileri canlı sanmaktan ya da hayvanları «что» ile sormaktan gelir.

Кто это дерево? ✗ → Что это? — Дерево. ✓ Ağaç için «кто» kullanmak. Bitkiler Rusçada cansız → что.
Что это? — Кот. ✗ → Кто это? — Кот. ✓ Hayvan için «что» kullanmak. Hayvanlar canlı → кто.
Pratik İpucu

Karar adımı

Her isimde şu sırayı izle:

1. İsim bir kişi mi? (студент, мама, врач) → canlı → кто
2. İsim bir hayvan mı? (кот, собака) → canlı → кто
3. İsim bir nesne, yer ya da bitki mi? (книга, парк, дерево) → cansız → что

Hatırlayın: bitkiler Rusça dilbilgisinde cansızdır. Bu derste yalnız yalın hâlde isimler ve кто/что seçimi vardır; çoğul ve hâl çekimi ileride gelir.

врач → кто İnsan. Canlı.
стол → что Nesne. Cansız.
цветок → что Çiçek. Bitki → Rusçada cansız.
Özet

Dersin Özeti

• Canlı isimler (одушевлённые) insan ve hayvanları gösterir; soru «кто?».
• Cansız isimler (неодушевлённые) nesne, yer ve bitkileri gösterir; soru «что?».
• İnsan + hayvan = кто (студент, мама, кот, собака).
• Nesne + yer + bitki = что (книга, стол, парк, дерево, цветок).
• Rusçada bitkiler dilbilgisel olarak cansızdır.
• Bu derste isimler yalın hâldedir; akuzatif/çoğul ileride gelir.

кто: студент, мама, кот canlı = insan + hayvan кто sorusu
что: книга, стол, дерево cansız = nesne + bitki что sorusu

Bu konunun quizleri

Quizleri çözmek ve ilerlemenizi kaydetmek için giriş yapmanız gerekir. Giriş yap