Притяжательные местоимения
İyelik zamirleri
Bu derste ne öğreneceksiniz?
Öğrenci iyelik zamirlerini (мой, твой, наш, ваш) sahip olunan ismin cinsiyet ve sayısına göre uyarlar; его, её, их biçimlerinin değişmediğini ayırt eder ve kısa «Это мой …» cümleleri kurar.
İyelik zamiri nedir?
İyelik zamiri bir şeyin kime ait olduğunu söyler: «benim», «senin», «onun», «bizim», «sizin», «onların». Rusçada bu zamirler ismin önünde gelir: мой дом (evim), твоя́ кни́га (kitabın).
Türkçeden en büyük fark şudur: «benim» kelimesi Türkçede hiç değişmez (benim ev, benim kitap), ama Rusçada мой ailesi sahip olunan ismin cinsiyetine göre biçim değiştirir. Bu derste iki grubu ayıracağız: (1) değişen zamirler (мой, твой, наш, ваш), (2) hiç değişmeyen zamirler (его́, её, их).
мой ailesi: isimle uyum sağlar
«Benim» anlamındaki zamir, sahip olunan ismin cinsiyet ve sayısına göre dört biçim alır:
• Eril isim → мой: мой брат, мой телефо́н
• Dişil isim → моя́: моя́ ма́ма, моя́ сестра́
• Nötr isim → моё: моё окно́, моё письмо́
• Çoğul isim → мои́: мои́ кни́ги, мои́ друзья́
Önemli: biçimi belirleyen şey SAHİBİN değil, sahip olunan İSMİN cinsiyetidir. «Benim annem» derken anne dişil olduğu için моя́ ма́ма olur — konuşan erkek de olsa kadın da olsa fark etmez.
твой, наш, ваш — aynı kalıpla değişir
«Senin» (твой), «bizim» (наш) ve «sizin» (ваш) zamirleri de tıpkı мой gibi ismin cinsiyetine ve sayısına uyar:
• Eril: твой дом, наш го́род, ваш класс
• Dişil: твоя́ ко́мната, на́ша шко́ла, ва́ша кни́га
• Nötr: твоё окно́, на́ше письмо́, ва́ше пальто́
• Çoğul: твои́ друзья́, на́ши де́ти, ва́ши вопро́сы
ваш hem «sizin» (çoğul) hem de kibar «siz» için kullanılır. Bir biçimi öğrenince diğer üçünü de aynı kalıpla kurarsınız.
его́, её, их — hiç değişmez
«Onun» ve «onların» için kullanılan его́ (onun — erkek/nötr sahip), её (onun — kadın sahip) ve их (onların) zamirleri DEĞİŞMEZ. Sahip olunan ismin cinsiyeti ne olursa olsun aynı kalırlar:
• его́ дом, его́ кни́га, его́ окно́, его́ друзья́
• её дом, её кни́га, её окно́, её друзья́
• их дом, их кни́га, их окно́, их друзья́
Burada cinsiyet artık sahibi gösterir: его́ = bir erkeğin (ya da nötr bir şeyin), её = bir kadının. Ama zamirin kendisine asla ek eklenmez.
«Это мой …» cümleleri
Bir şeyi gösterip kime ait olduğunu söylerken Это + iyelik zamiri + isim kalıbını kullanırsınız. Şimdiki zamanda «olmak» fiili söylenmez; zamir ve isim yan yana gelir.
Zamiri seçerken önce ismin cinsiyetine bakın (мой/моя́/моё/мои́), его́/её/их ise olduğu gibi koyun.
En sık üç hata
İyelik zamirleri basit görünür ama Türkçe konuşanlar üç hatayı çok sık yapar. Bunları baştan ayırırsanız cümleler doğru olur.
Akıllı çalışma sırası
Her iyelik ifadesinde iki adımla ilerle:
1. Hangi grup? «Benim/senin/bizim/sizin» ise DEĞİŞEN grup (мой, твой, наш, ваш). «Onun/onların» ise DEĞİŞMEYEN grup (его́, её, их).
2. Değişen gruptaysanız ismin cinsiyetine bakın: eril → -∅ (мой), dişil → -а (моя́), nötr → -ё/-е (моё), çoğul → -и (мои́).
Küçük bir hafıza kancası: моя́ ма́ма, моя́ сестра́ — dişil isimler -а ile biter, zamir de -я ile (моя́, твоя́, на́ша).
Dersin Özeti
• İyelik zamirleri ismin önünde gelir ve kime ait olduğunu söyler.
• мой, твой, наш, ваш sahip olunan ismin cinsiyet/sayısına UYAR: eril мой, dişil моя́, nötr моё, çoğul мои́.
• Biçimi belirleyen sahibin değil, sahip olunan İSMİN cinsiyetidir.
• его́ (onun-erkek/nötr), её (onun-kadın), их (onların) HİÇ değişmez; asla ek almaz.
• Это мой телефо́н. / Это её кни́га. gibi kısa cümlelerde fiil yoktur.