Алфавит / Фонетика
Alfabe ve temel ses bilgisi
Bu derste ne öğreneceksiniz?
Rusça okumayı sökmek için 33 harf öğreneceksiniz. Yaklaşık yarısı zaten
Türkçe'deki harflerle aynı sesi veriyor. Bu derste harfleri dört gruba
böleceğiz: tanıdıklar, yalancı dostlar, yeni şekil-tanıdık ses ve tümüyle
yeni harfler. Her grupta hangi tuzakların olduğunu önceden bileceksin;
ilk Rusça kelimeyi okuduğunda şaşırmazsın.
Dört harf grubu + tek bir vurgu kuralı
Kiril alfabesini dört sepete ayır:
1) Tanıdıklar — şekli ve sesi Türkçe ile aynı. Hiç ezber gerektirmez.
2) Yalancı dostlar — şekli Türkçe harfe benzer ama sesi farklıdır.
En sık tuzaklar buradadır.
3) Yeni şekil, tanıdık ses — şekli Türkçe'de yoktur ama sesi zaten
bildiğiniz bir Türkçe sestir. Yalnız yeni görünüşü tanımanız yeter.
4) Tümüyle yeni — ne şekli ne sesi Türkçe ile örtüşür, sıfırdan
tanıdığınız harflerdir.
Her Rusça kelimede yalnız bir hece vurgulu okunur. Vurgu yerini
değiştirmek anlamı tamamen değiştirebilir, bu yüzden her yeni
kelimeyi vurgusuyla birlikte öğren.
1. grup — Tanıdık harfler
Bu harflerin hem şekli hem sesi Türkçe ile aynıdır. Hemen okumaya
başlayabilirsiniz.
2. grup — Yalancı dostlar (en sık tuzaklar)
Bu harflerin şekli Türkçe'deki bir harfe benzer ama sesi tamamen
farklıdır. Görür görmez doğru sesle okumak için bu altı harfi iyi
yerleştir.
3. grup — Yeni şekil, tanıdık ses
Bu harflerin şekli Türkçe'de yoktur ama sesi zaten bildiğiniz bir
Türkçe sestir. Yeni görünüşü tanıdığınız anda doğru okursunuz. Birçoğu
yalancı dostların gerçek karşılığıdır: 'b' sesi Б'dedir, 'p' sesi
П'dedir.
4. grup — Tümüyle yeni harfler
Bu harflerin ne şekli ne sesi Türkçe'de doğrudan karşılığı vardır.
Sıfırdan öğreniyorsunuz. Я / Ю / Ё / Й dört kardeş — hepsinde bir 'y'
sesi vardır.
Kelime sonunda ünsüz sertleşmesi
Altı sesli ünsüz, bir kelimenin SONUNDA geldiğinde sessiz eşine
döner. Yazılış aynı kalır, yalnız okunuş sertleşir:
Б → [п], В → [ф], Г → [к], Д → [т], З → [с], Ж → [ш]
Yani harfi gördüğünüz gibi değil, sert eşiyle okursunuz. Bu yüzden
год kelimesi 'got', друг kelimesi 'druk' diye okunur. Kelimeyi
yazarken yine sesli ünsüzü yazarsınız; sertleşme yalnız okumadadır.
Р, Л, М, Н, Й her zaman sesli kalır ve sonda sertleşmez:
сы́н, дом, стол sözcüklerinde son harf olduğu gibi okunur.
En sık üç hata
Türkçe konuşan öğrencilerin Rusça'ya başlarken yaptığı tipik üç
okuma yanlışını baştan bilirseniz, ilk haftanı sorunsuz geçirirsiniz.
Akıllı çalışma sırası
33 harfi tek seferde ezberlemeye çalışmayın. Aşamalı gidin:
1. Tanıdık harflerle (А, К, М, О, Т) basit kelimeler okuyun:
мама, там, кот, мост.
2. Yeni şekilli ama kolay sesli harfleri ekleyin (Б, Г, Д, Л, П, Ф, И):
дом, год, папа, лифт.
3. Yalancı dostlara dikkat edin (В, Н, Р, С, У): вода, рот, сон, сын,
нос. En çok yanlışı burada önceden yakalarsınız.
4. Tümüyle yeni harfleri en sona bırak. Я / Ю / Ё / Й ailesini
birlikte çalışın, Ы ile Э'yi gerçek kelimelerde deneyin (был, это).
Her yeni kelimeyi vurgu işaretiyle (а́, о́) not et; iki hafta sonra
vurgular zaten otomatik gelecek.
Bu derste ne öğrendiniz
• Rus alfabesi 33 harftir; tanıdık, yalancı dost, yeni şekil-tanıdık
ses ve tümüyle yeni olarak dört gruba ayrılır.
• En sık tuzaklar: В = v, Н = n, Р = r, С = s, У = u. Türkçe'deki
görünüşleriyle karıştırma.
• Yeni şekil ama kolay ses: Б = b, Г = g, Д = d, Л = l, П = p,
Ф = f, И = i. Sadece görünüşleri yeni.
• Я, Ю, Ё tek harfle iki ses ('y' + ünlü) verir; Й kısa 'y'dir.
• Ь sesi yumuşatır, Ъ iki sesi ayırır; ikisinin de kendi sesi yoktur.
• Sesli ünsüz kelime sonunda sert eşine döner: Б→п, В→ф, Г→к,
Д→т, З→с, Ж→ш (год → 'got'). Yazılış değişmez, sadece okunuş.
• Her kelimede tek bir vurgulu hece vardır ve vurgu anlamı
değiştirebilir — yeni kelimeleri vurgusuyla öğren.